DE LA GUERRA CIVIL A LOS AÑOS 70
Aquel Centru Asturianu amerita, pol so emponderable llabor humanitariu demientres la Guerra Civil, un reconocimientu enxamás recibíu, y una destacada gratitú de tolos asturianos. Porque si hasta 1937 la vida del Centru trescorrió, a mou d'otros asemeyaos, de mena más bien murnia, esi añu algamó una remanecida sonadía, yá que'l desendolcu de l'amarraza empobinólu a pasar de cenciellu "Centru Rexonal" a ser na práutica la Embaxada d'Asturies en Cataluña. Foi en xunetu d'esi añu cuando la Delegación del Gobiernu d'Asturies en Barcelona-y comunica que s'albidra qu'aportarán miles de refuxaos embredaos dende Asturies, teniendo'l Centru d'enfotase na so acoyida, empobine y sofitu.
Efeutivamente, mientres los meses d'agostu y payares d'aquel añu, según cuenta l'hestoriador Etelvino González "llega, por miles, una población feble: muyeres, neños, vieyos, feríos. El Centru noma una 'Comisión d'axuda a los refuxaos d'Asturies' y multiplica les sos actividaes p'apurrir recursos en sofitu de más de 25.000 muyeres y neños, con domiciliu en Lauria 120. Ente los díes 20 y 21 d'ochobre de 1937 son evacuaos ente doce mil y quince mil persones per Xixón, Avilés, Candás y Lluanco, camín de Francia, d'au lleguen nun par de díes a Cataluña. El Centru Asturianu camuda pa toos ellos en consuláu o embaxada de so, que, col gabitu del Gobiernu d'Asturies y empatáu colos muérganos oficiles de la República y de la Xeneralidá de Cataluña, localízalos, rexistra la so situación y necesidaes, empobínalos y ayúdalos. Domiciliu: Pelayo 62".
Al empar pon en marcha
dellos servicios: una cooperativa de consumu nel Paseo de Gracia nu 43, con sucursales en Xerona, Olot, Granollers, Manresa, Vic y Tarragona. Un taller de confección qu'emplega a 40 trabayadores. Colonies escolares pa neños, clínica en Tona pa enfermos infestaos, serviciu d'enformación de desapaecíos, identificación y rexistru, xestión de cambéu de prisoneros, contautos colos Centros Asturianos de Valencia y Madrid, pidida de sofitu a los asturianos de Cuba, Arxentina, México y Estaos Xuníos al través de los Centros Asturianos allugaos nesos países...
En fin, el Centru desendolcó una descomanada xera d'auxiliu, solidaridá y entrega en momentos tráxicos que bien amerita gratitú y que debiere en dalguna mena oficialmente ser reconocida, pos nun ye fácil presentar un coleutivu de tan gloriosa executoria.
En cuantes al d'anguaño - que nun algamó la denomación oficial 'Centru' hasta 1970- cumplió de ñiciu, d'alcuerdo colos sos fines estatutarios, l'acoyimientu nel so sen d'asturianos que pocos años enantes llucharen na Guerra Civil en bandos opuestos, brindándo-yos convivencia n'armonía, amistá y respetu, afitao too sobre'l pilpayu de la so común asturianía.
